Waterlinie Experience Tour

Deze tour bestaat uit meer dan 280 km fietsplezier langs de Oude Hollandse Waterlinie. Van Gorinchem tot Muiden en weer terug via Nieuwersluis, Woerden, Oudewater, Schoonhoven en Nieuwpoort, verdeeld in 8 dagtrajecten!
Hevige gevechten hebben langs deze Linie plaatsgevonden tijdens het rampjaar 1672. Ontdek deze spannende gevechtshistorie van de moeder der Waterlinies via vestingsteden, schansen, inundatievelden, sluizen. Rust lekker uit op een van de vele terrasjes onderweg of in een landelijke B&B. Leuk om te combineren met een museumbezoek.

Dagtraject 1: Van Gorinchem naar Schoonhoven
De route start in Gorinchem, één van de best bewaard gebleven vestingsteden van de Oude Hollandse Waterlinie met een belangrijke strategische functie. Samen met het kleine vestingstadje Woudrichem verdedigden zij de rivier tegen vijandelijke troepen, die via het water of via de hoger gelegen oeverwallen Holland zouden kunnen binnenvallen. Ze kregen hierdoor de bijnaam van Twin Cities, net zoals het authentieke vestingstadje Nieuwpoort en het zilverstadje Schoonhoven. In Nieuwpoort als in Schoonhoven kunt u heerlijk overnachten en eten om aan te sterken voor de tweede etappe.

Dagtraject 2: Van Schoonhoven naar Zwammerdam
Vanuit Schoonhoven fiets je langs het prachtige riviertje de Vlist, onderweg kom je langs de Koeneschans. Nu bijna niet voor te stellen, maar tijdens het rampjaar 1672 een belangrijk onderdeel van de Oude Hollandse Waterlinie. Maak gebruik van de VR paal en krijg een beeld hoe het vroeger was. Verderop kom je door Haastrecht en via Gouda, ook wel de achterkant van de Waterlinie genoemd, kom je uiteindelijk in Zwammerdam. Waar de Fransen flink huisgehouden hebben in 1672.  

Dagtraject 3: Van Zwammerdam naar Wilnis (TOP Pondsbroekersluis)
Nu komen we in een soort niemandsland. We volgen de grens tussen Zuid-Holland en Utrecht. Vroeger is hier hevig gestreden, nu een oer-Hollands landschap met weidse uitzichten, knotwilgen, koeien en heel veel water. Stel je voor dat de polders die je nu ziet allemaal onder water stonden. Een grote watervlakte tussen Holland en de vijand. Onderweg kom je langs twee voormalige posten: de Groene Jonker en Woerdens Verlaat.

Dagtraject 4: Van Wilnis naar Weesp
We beginnen in het polder- en plassenlandschap en geleidelijk komen we meer in bebouwd gebied. De stad komt weer dichterbij. We komen door het prachtige plaatsje Weesp. Na de belegering vin 1672 door de Fransen wordt besloten om er een echte vestingstad van te maken met grachten en vier bastions. Dit traject is een ultieme combinatie van stad en land, vesting en inundatie.

Dagtraject 5: Van Weesp via Muiden naar Breukelen
Als we Weesp verlaten fietsen we richting Muiden en komen we langs nabijgelegen forten zoals Hinderdam en Uitermeer. Met uitzicht op het vele water en het Muiderslot kan er een goede voorstelling gemaakt worden van hoe de Waterlinie eruit gezien heeft ttv 1672 met het Muiderslot als icoon. Het slot dat de vesting zo goed verdedigd heeft in de oorlog van 1672-1673. De vestingwerken zijn redelijk goed bewaard gebleven met nog elf bastions, enkele goed zichtbare beren in de gracht (een gemetselde dam in een vestinggracht) en een ravelijn (een versterkt eiland gelegen in de vestinggracht) met daarop het zogenaamde Muizenfort.

Dagtraject 6: Van Breukelen naar Oudewater
Breukelen wordt wel het mooiste dorp van Utrecht genoemd, gelegen langs water en een historisch centrum is het een super plek om te overnachten en vandaar uit verder te fietsen door het weidse plassengebied met weidevogels en koeien om zo in het Oudhollandse stadje Oudewater te komen. Waar het altijd levendig en gezellig is.  

Dagtraject 7: Van Oudewater naar Kinderdijk
Je fietst vandaag van Utrecht naar Zuid-Holland. Als je er niet op let zie je niet veel verschillen. Het blijft uiterst groen en weids en er is altijd water om je heen. Vroeger was dit grensgebied vaak het strijdtoneel tussen de Graven van Holland en de Bisschoppen van Utrecht. Water werd veelal ingezet in de strijd. Door water af te dammen konden overstromingen bij de buren plaatsvinden of handelsstromen letterlijk droog gelegd worden.

Dagtraject 8: Van Kinderdijk naar Gorichem
Kinderdijk, wie is er niet geweest… Een imposant fenomeen waar vele toeristen op af komen. Een staaltje waterschapskunsten die de Hollanders als geen ander beheersen. Nog steeds draaien en malen sommige molens. Met de molens en de wind in de rug word je weer naar Gorinchem geblazen, waar een heerlijk terrasje op je wacht.

Lange Afstand Waterlinie Fietsroute

Van Gorinchem tot Muiden
Meer dan 120 km fietsplezier langs de Oude Hollandse Waterlinie. Hevige gevechten hebben langs deze Linie plaatsgevonden tijdens het rampjaar 1672, toen het volk redeloos, radeloos, reddeloos was. Ontdek deze spannende gevechtshistorie van de moeder der Waterlinies via vestingsteden, schansen, inundatievelden, sluizen. Rust lekker uit op een van de vele terrasjes onderweg of in een landelijke B&B. Leuk om te combineren met een bezoek aan Slot Loevestein, Fort Wierickerschans of het Muiderslot. Langs deze verhalende linieroute is van alles te beleven.

In tijden van oorlog je land onder water zetten, het is een typisch Nederlandse vinding. In het ‘Rampjaar’ 1672 werd water voor het eerst op grote schaal ingezet als verdedigingsmiddel. Toen een Franse legermacht van 120.000 man ons land binnenviel werd een brede strook land tussen de Zuiderzee (het huidige IJsselmeer) en de Biesbosch geïnundeerd (onder water gezet). De (Oude) Hollandse Waterlinie was een feit (Erfgoedhuis Zuid-Holland).

Lange Afstand Waterlinie fietsroute

Van Gorichem tot Muiden
Meer dan 120 km fietsplezier langs de Oude Hollandse Waterlinie. Hevige gevechten hebben langs deze Linie plaatsgevonden tijdens het rampjaar 1672, toen het volk redeloos, radeloos, reddeloos was. Ontdek deze spannende gevechtshistorie van de moeder der Waterlinies via vestingsteden, schansen, inundatievelden, sluizen. Rust lekker uit op een van de vele terrasjes onderweg of in een landelijke B&B. Leuk om te combineren met een bezoek aan Slot Loevestein, Fort Wierickerschans of het Muiderslot. Langs deze verhalende linieroute is van alles te beleven.

In tijden van oorlog je land onder water zetten, het is een typisch Nederlandse vinding. In het ‘Rampjaar’ 1672 werd water voor het eerst op grote schaal ingezet als verdedigingsmiddel. Toen een Franse legermacht van 120.000 man ons land binnenviel werd een brede strook land tussen de Zuiderzee (het huidige IJsselmeer) en de Biesbosch geïnundeerd (onder water gezet). De (Oude) Hollandse Waterlinie was een feit (Erfgoedhuis Zuid-Holland).

Vestingwandeling Gorinchem

Gorinchem is daarmee de grootste vesting in oude staat!

Wil je de vesting zelf ontdekken? Doe dan de Vestingwandeling. De wandeling van 5 km. voert je over de stadswallen en langs de highlights uit de – vooral militaire – geschiedenis van de stad. Zo ontdek je ook de verhalen áchter de fraaie gevels. Waar werd het Tolhuis voor gebruikt? Of de Luisterpost? Rust onderweg even uit op een bankje om te genieten van de prachtige uitzichten over de rivier.

De Vestingwandeling is voor € 3 te koop bij de VVV en in de webshop.

Fortenroute Land van Altena

Nederlandser kan bijna niet. Bestaat er zoiets als dé Nederlandse fietstocht? Deze komt zeker in de buurt.


Neem de glooiende omgeving van Vaals: heel wat anders dan de hunebedroute in Drenthe. Noch lijkt een dag fietsen door natuurpark De Hoge Veluwe op een rondje Vlieland. Nederland heeft veel gezichten. Toch zou de rondgang door het Land van Altena zomaar eens hoge ogen kunnen gooien bij een uitverkiezing tot ‘meest Nederlandse fietsroute’. Zeker wanneer de eerste strofe van Hendrik Marsmans gedicht Herinnering aan Holland (1936)als maatstaf geldt: ‘Denkend aan Holland / zie ik breede rivieren / traag door oneindig / laagland gaan’.


Een groot deel van de fietstocht door het Land van Altena voert over (autoloze) dijken: Dutch Mountains – Hollandse bergen – zoals The Nits ze ooit bezongen. Van de dijken af bezien lijkt het land platter dan plat. De ‘breede rivieren’ die dichter Marsman noemt, zijn vandaag de Boven-Merwede en de Afgedamde Maas.

Langeafstandswandeling waterliniepad

De Oude Hollandse Waterlinie leent zich uitstekend voor prachtige wandelingen, aan cultuur en natuur geen gebrek. Het langeafstands waterliniepad is een prachtige route van 220 kilometer, die via vestingsteden dwars door de mysterieuze linie heen loopt. Uiteraard is hij in etappes te lopen. Wordt dit uw volgende wandeluitdaging?

Wandeltocht, lengte 220 km

Wilt u de wandelroute maken? Hier een korte uitleg hoe u de digitale routebeschrijving te zien krijgt:

  • Klik met uw muis op deze downloadlink.
    Ook op de telefoon is het mogelijk om de website te openen. Druk daarvoor ook op de downloadlink.
  • Als u de QR-code wilt gebruiken, kunt u deze met de telefooncamera scannen. Open de camera app en houdt de QR-code goed in beeld. Na een paar seconden ziet u, als het goed is, de website in beeld komen. Druk op de link, nu ziet u de route voor u.
  • U kunt op de bezienswaardigheden drukken voor de audiofragmenten. Deze krijgt u ook automatisch te horen als u de wandelroute aflegt.

Voor meer informatie klik op het kaartje hieronder

Waterlinieommetje Gorinchem


Gorinchem heeft een bijzondere geschiedenis en is een aantrekkelijke stad. Eind zestiende eeuw werd er ter verdediging een vestinggracht en omwalling aangelegd. De stad gold als een hoeksteen van de Oude Hollandse Waterlinie en was een belangrijke stad bij de verdediging van Holland. Dat is nog steeds zichtbaar in de stadspoorten en vestingwallen. Ook de schitterende ligging aan de Merwede en de Linge maakt een bezoek aan Gorinchem zeker de moeite waard. Vanuit Gorinchem zijn vele fiets- en wandeltochten langs de rivieren en vestingwerken te maken. Zo kunt u de mooie historische binnenstad met haar verdedigingswerken goed bezichtigen door een ‘ommetje’ te maken. Bent u tenslotte uitgefietst of- gewandeld? Dan kunt u in de historische binnenstad terecht voor het grote aanbod aan winkels, cultuur en horecagelegenheden. Gorinchem, genoeg te doen!

Gorinchem, hoeksteen van twee linies

De hoofdvestingwal van Gorinchem, met elf bastions, een klein tolbastion, vier stadspoorten, een verdedigingsgracht met een ravelijn en twee stenen beren was al aangelegd vóór de tijd van de Oude Hollandse Waterlinie. Maar in de hectische beginfase van de linie moest Gorinchem in allerijl in staat van verdediging worden gebracht. Vooral aan de oostkant werden toen, en ook later, nieuwe vestingwerken aangelegd. Die bestaan grotendeels nog. Van de vier stadspoorten is alleen de monumentale Dalempoort nog bewaard gebleven.

In de 19e eeuw werd Gorinchem opgenomen in de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Zo werd eind 19e eeuw een bomvrije caponnière in de vestingwal aangelegd. Het is een gedekte doorgang naar de schutsluizen van het Merwedekanaal, waarvoor een bastion aan de westzijde afgegraven werd.

De wandeling over de wallen – vooral bij de Waterpoort – biedt een mooi uitzicht op de Merwede en de aanlegsteigers voor de veren. We passeren o.m. het Tolhuis, de 18e-eeuwse molen Nooit Volmaakt en een beer met twee monniken en de molen De Hoop uit 1763. Ooit stonden op de wallen van Gorinchem wel zeventien molens!

Wandeling, 5 km

Wilt u de wandelroute maken? Hier een korte uitleg hoe u de digitale routebeschrijving te zien krijgt:

  • Klik met uw muis op deze downloadlink.
    Ook op de telefoon is het mogelijk om de website te openen. Druk daarvoor ook op de downloadlink.
  • Als u de QR-code wilt gebruiken, kunt u deze met de telefooncamera scannen. Open de camera app en houdt de QR-code goed in beeld. Na een paar seconden ziet u, als het goed is, de website in beeld komen. Druk op de link, nu ziet u de route voor u.
  • U kunt op de bezienswaardigheden drukken voor de audiofragmenten. Deze krijgt u ook automatisch te horen als u de wandelroute aflegt.

Wandeling

  1. Beginpunt is het station Gorinchem, een ontwerp van Cees Douma uit 1971, dat een majestueus eerder stationsgebouw uit 1883 verving. Steek de Stationsweg over en via de Lange Brug (over het Kanaal van Steenenhoek) en de Korte Brug (over het Merwedekanaal) richting de vesting. Hier stond de Kanselpoort, rond 1600 gebouwd, maar in 1818 gesloopt. Rechtsaf de stadswal op.
  2. De caponniere (bomvrije geschutplaats) dateert uit 1893 en is een van de laatste verdedigingselementen die aan de wallen werd toegevoegd.
  3. De stadswallen van Gorinchem dateren uit het begin van de 17e eeuw en zijn ontworpen door vestingbouwkundige Adriaan Anthoniszoon, fortificatiemeester van Holland. In de wallen werden elf bastions en vier poorten opgenomen.
  4. Deze stenen beer verbond de stad met de Oude Wolpherensedijk.
  5. Het Tolbastion met daarop het Tolhuis is een karakteristiek bouwwerk aan het water (Buiten de Waterpoort). Vanaf 1869 werd het een Artilleriekazerne; tegenwoordig is het eigendom van het Waterschap Rivierenland. De iets verderop gelegen Waterpoort is in 1893 afgebroken, zodat nu slechts een coupure (open doorgang) resteert. Een deel van de poort is opgenomen in het ‘Fragmentengebouw’ in de tuin van het Amsterdamse Rijksmuseum.
  6. Bij de Schuttersgracht linksaf. Hier ligt de Middeleeuwse stadsgrens en het water is een restant van de toenmalige stadsgracht.
  7. Via de Hoge Torenstraat, het Zusterhuis en de Groenmarkt naar de Grote Markt. Onderweg passeert de route de Grote Kerk en de toren van rond 1450. De Grote Markt is sinds de Middeleeuwen het hart van Gorinchem. Het Neoclassicistische vroegere stadhuis (1860-1899) herbergt tegenwoordig het Gorcums Museum. Daartegenover ligt de Hoofdwacht uit 1792. Aan het eind van de Servetsteeg aan de (gedempte) Schuttersgracht ligt het vroegere Arsenaal dat verbouwd is tot woningencomplex.
  8. De Molenstraat werd in de 15e eeuw aangelegd en  is een van de oudste straten van de stad, met talrijke monumenten. De Doelen (Molenstraat 30-32) vormden het hoofdkwartier van de schutters sinds 1589. Het gebouw werd in het laatste kwart van de 17e eeuw ingrijpend verbouwd.
  9. De Lingesluis ligt tussen de Merwede en de Lingehaven van de stad en werd in 1988 geopend. Op deze plek lag daarvoor de Kleine Merwedesluis. Toen die vervallen was, was sprake van sluiting en demping van de haven, maar uiteindelijk bleef deze behouden voor de recreatievaart. Verder dateert de Korenbrugsluis met schotbalkkering uit de tijd van de Oude Hollandse Waterlinie
  10. De Dalempoort is de enige nog resterende stadspoort. De poort werd gebouwd in 1597 met een wachthuis en een klokkentoren. In 1770 werd het gebouw vergroot.
  11. De walkorenmolen De Hoop dateert uit 1764. Op het bastion aan de andere kant zijn enkele kanonnen geplaatst.
  12. In de stadsgracht liggen twee ravelijnen. Ze liggen er nog grotendeels bij als eilandjes, maar worden gedeeltelijk gebruikt als volkstuinen.
  13. In het begin van de 18e eeuw werd ten oosten van de oostelijke stadsgracht nog een extra verdedigingswal aangelegd, een zogenaamde enveloppe.
  14. Korenmolen Nooit Volmaakt dateert uit 1718. In 1764 werd de molen met vier meter verhoogd. De meest recente restauratie werd in 2017 voltooid en sindsdien draait en maalt de Nooit Volmaakt weer met een vrijwillige molenaar.
  15. Vanaf de punt van het bastion is de noordelijke beer te zien. Duidelijk zichtbaar is het verschil in waterhoogte tussen de ene en de andere kant. Hierna teruglopen naar de wal en het pad volgen richting de Korte Brug, vanwaar de Stationsweg bereikt wordt.