Historie

De historie van de Oude Hollandse Waterlinie

De redding van Holland

De Oude Hollandse Waterlinie werd in 1672 bedacht om een Franse invasie van Holland te voorkomen. Door het polderland tussen vestingsteden onder water te zetten creëerde de provincie Holland een ondoordringbare linie. Een spannende historie! Anderhalf jaar lang probeerden de Franse legers om wegen door de Oude Hollandse Waterlinie te vinden, maar zonder resultaat. In november 1673 trokken zij zich terug, en een maand later begonnen de Hollanders met het droogmalen van de polders.

Boerenverzet

De Oude Hollandse Waterlinie had een enorme omvang, en was op haar hoogtepunt groter dan het IJsselmeer. Vanaf de Zuiderzee strekte de linie zich uit tot de Brabantse moerassen. Vooral op het platteland was er veel verzet tegen de Oude Hollandse Waterlinie. Boeren moesten soms jaren wachten tot het land weer droog genoeg was voor hun vee. Het leger onder leiding van prins Willem III van Oranje had daar geen boodschap aan: op sabotage stond de doodstraf.

Werking van de Oude Hollandse Waterlinie

De Oude Hollandse Waterlinie was ongeveer een halve meter diep. De sloten werden onzichtbaar, maar het was niet diep genoeg om over te varen. Franse soldaten die door de ondiepe waterlinie liepen konden dus plots in een sloot vallen. Langs de kades en dijken bouwden de Hollanders forten en schansen. Op deze smalle toegangswegen hadden de Fransen niets aan hun grote leger. De Oude Hollandse Waterlinie werkte soms in het voordeel van de Fransen. Het was ook voor de Hollanders een grote hindernis. Er vond daardoor slechts één grote veldslag plaats langs de linie. In oktober 1672 werd ten oosten van Woerden de Slag bij Kruipin in Frans voordeel beslist.

Na het Rampjaar

Na het vertrek van de Fransen eind 1673 werd nog tientallen jaren gewerkt aan het versterken van vestingsteden en forten. Steden als Naarden, Weesp, Woerden en Nieuwpoort danken hun vorm aan deze bouwperiode. Ook het Fort Wierickerschans aan de Oude Rijn werd in 1673 gebouwd. In de achttiende eeuw werd meerdere keren geprobeerd om de Oude Hollandse Waterlinie opnieuw in gebruik te nemen. In 1748 bleef het bij proefoverstromingen, in 1787 mislukte de inzet, en in 1794 werd alleen het zuidelijk deel rondom Gorinchem gebruikt.

Nieuwe Hollandse Waterlinie

In 1815 verving de zogeheten Utrechtse Linie rondom de Domstad het midden van de Oude Hollandse Waterlinie: dat liep toen via Woerden, Oudewater en Schoonhoven. De nieuwe combinatie kreeg later de naam Nieuwe Hollandse Waterlinie.

Lees meer over de vestingsteden en hun historie

Bekijk de informatie over de Oude Hollandse Waterlinie en de verdedigingswerken op Wikipedia.

Waterlinie Academie

De Waterlinie Academie is het kenniscentrum van de Stichting Oude Hollandse Waterlinie. Ontdek de geschiedenis van de Hollandse Waterlinie die in 1672 tot stand kwam in de chaos van het Rampjaar, toen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd aangevallen door vier buurlanden.

In de database vindt u beeldmateriaal, oude bronnen en moderne publicaties over de historie van de spannendste waterlinie van het land. U kunt hier eveneens informatie vinden over de educatieve programma’s van de Stichting, over de waterlinie in het Online Museum, en over experts die uw historische evenement of de lezing van uw vereniging van extra historische diepgang kunnen voorzien.